Monitor.edu.pl / Analizy Kanał RSS: Monitor Edukacji

Uwagi w sprawie obowiązku składania oświadczeń lustracyjnych przez dyrektorów szkół

Kanał RSS: Newsy edukacyjne
W związku z wejściem w życie nowej ustawy lustracyjnej, tj. "Ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów" (Dz.U. z 2006 r. Nr 218, poz. 1592), zmienionej "ustawą z dnia 14 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów i ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu" (Dz.U. z 2007 r. Nr 25 poz. 162), dalej zwanej „Ustawą Lustracyjną”, obowiązkom związanym ze składaniem oświadczeń lustracyjnych poddani zostali m.in. dyrektorzy szkół publicznych i niepublicznych.

Ustawa Lustracyjna nakłada na dyrektorów szkół publicznych i niepublicznych, których zalicza do tzw. osób pełniących funkcję publiczne (art. 4 pkt 45 Ustawy Lustracyjnej), obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego, tj. oświadczenia, dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Obowiązek ten dotyczy tylko osób, które urodziły się przed dniem 1 sierpnia 1972 r.

Zgodnie z art. 56 ust. 2 Ustawy Lustracyjnej, właściwy kurator oświaty ma obowiązek powiadomienia podległych mu dyrektorów szkół publicznych i niepublicznych o obowiązku przedstawienia mu oświadczenia lustracyjnego, i o skutku niedopełnienia tego obowiązku. Kurator oświaty ma obowiązek powiadomić dyrektorów szkół o obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego do dnia 14 kwietnia 2007 r. Ustawa nie precyzuje, w jakiej formie powiadomienie ma nastąpić, ale należy przypuszczać, że w praktyce będzie to forma pisemna, a doręczenie nastąpi osobiście za pokwitowaniem lub listem poleconym albo kurierem, za zwrotnym poświadczeniem odbioru (w przeciwnym razie, w przypadku sporu, kuratorowi oświaty byłoby trudno udowodnić, iż wykonał swój ustawowy obowiązek).

Ustawa nie reguluje wprost konsekwencji odmowy przyjęcia (np. odmowy pokwitowania) przez dyrektora szkoły powiadomienia wraz z pouczeniem od kuratora oświaty. Należy jednak przypuszczać, że w praktyce organa publiczne będą w takim przypadku przyjmować, że powiadomienie wraz z pouczeniem zostały doręczone z chwilą, gdy dyrektor szkoły odmówił ich przyjęcia.

Zgodnie z art. 56 ust. 1 Ustawy Lustracyjnej, dyrektorzy szkół publicznych i niepublicznych mają obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania powiadomienia i pouczenia.

Dyrektor szkoły zobowiązany jest zgodnie art. 8 pkt 42 Ustawy Lustracyjnej, złożyć oświadczenie lustracyjne kuratorowi oświaty właściwemu dla danego dyrektora szkoły.

Oświadczenie musi zostać złożone zgodnie z wzorem, stanowiącym załącznik nr 1 do Ustawy Lustracyjnej (wzór ten stanowi załącznik ustawy z dnia 14 lutego 2007 r. i został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 25 z 2007 r. poz. 162). Złożenie oświadczenia niezgodnego z wzorem będzie prawdopodobnie traktowane jako niewykonanie obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego.

Oświadczenia lustracyjne, zgodnie z art. 7 ust 5 Ustawy Lustracyjnej, przekazywane są niezwłocznie do Biura Lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej, celem zbadania ich zgodności z prawdą. Na mocy natomiast art. 11 Ustawy Lustracyjnej, po usunięciu danych adresowych i numerów PESEL, są one umieszczane w rejestrze oświadczeń i publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej IPN w formie elektronicznej.

Art. 57 ust. 1 Ustawy Lustracyjnej przewiduje, że w przypadku niezłożenia przez dyrektora szkoły oświadczenia w terminie 1 miesiąca od otrzymania od kuratora oświaty powiadomienia i pouczenia, dyrektor szkoły pozbawiony jest funkcji publicznej z mocy prawa z dniem, w którym upłynął termin do złożenia oświadczenia. Fakt pozbawienia funkcji publicznej stwierdza podmiot właściwy w sprawie stwierdzenia pozbawienia lub wygaśnięcia funkcji publicznej. Należy przyjąć, że w przypadku dyrektorów szkół, będzie to organ prowadzący szkołę. W przypadku szkół prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego są to odpowiednio - wójt, burmistrz (prezydent miasta), zarząd powiatu bądź zarząd województwa. W pozostałych przypadkach odpowiedni minister, osoba prawna bądź fizyczna.

Ustawa nie reguluje wprost konsekwencji odmowy stwierdzenia przez taki podmiot faktu wygaśnięcia funkcji publicznej. Wydaje się jednak, że w takiej sytuacji możliwe jest sięgnięcie do art. 189 w zw. z art. 7 kodeksu postępowania cywilnego i wytoczenie przez Biuro Lustracyjne IPN lub inny podmiot mający interes prawny powództwa o ustalenie przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, tzn. ustalenia wygaśnięcia z mocy prawa funkcji publicznej. Natomiast jeżeli sama osoba zobowiązana do stwierdzenia wygaśnięcia funkcji publicznej odmówi wykonania tej czynności, naraża się, jako funkcjonariusz publiczny, na odpowiedzialność karną z art. 231 kodeksu karnego za niedopełnienie obowiązków.

Ustawa nie przewiduje żadnego trybu zaskarżenia czynności polegającej na stwierdzeniu utraty funkcji publicznej w związku z nie złożeniem oświadczenia w terminie. Zatem może powstać trudny do rozstrzygnięcia spór, w przypadku gdy dyrektor szkoły twierdzi, że złożył prawidłowo wypełnione oświadczenie w terminie ustawowym, a organ przełożony (zgodnie z art. 57 ust. 2 Ustawy Lustracyjnej) stwierdzi, że oświadczenie zostało złożone po terminie lub – ze względu na jego treść – nie stanowi w ogóle oświadczenia lustracyjnego, o którym mowa w Ustawie Lustracyjnej. W takiej sytuacji wydaje się, że sięgnąć należy do przepisów kodeksu pracy, (art. 63 w zw. z art. 5 kodeksu pracy). Pozbawienie funkcji publicznej następuje z mocy prawa, a w związku z tym, na mocy art. 67 kodeksu pracy, pracownikowi przysługuje prawo odwołania do sądu pracy i roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie, a w określonych przypadkach i na określonych warunkach także o wypłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy [art. 56 i 57 w zw. z art. 67 kodeksu pracy].

Podkreślić należy, że złożenie oświadczenia nawet z jednodniowym opóźnieniem skutkuje –zgodnie z literalną wykładnią ustawy – utratą funkcji przez dyrektora szkoły.

Składający oświadczenie zobowiązany jest do oświadczenia, czy pracował, pełnił służbę lub był świadomym i tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa, wymienionych w art. 2 i 3a Ustawy Lustracyjnej.

Wzór oświadczenia lustracyjnego ma charakter formularza, który należy w pewnych miejscach wypełnić (miejsca te zostały „wykropkowane”) a w niektórych miejscach podkreślić właściwą z dwóch wzajemnie wykluczających się odpowiedzi (np. „byłem świadomym i tajnym współpracownikiem” albo „nie byłem świadomym i tajnym współpracownikiem”). W związku z powyższym, rozważana w środkach masowego przekazu odpowiedź „nie wiem” może zostać co najwyżej wpisana w rubryce zatytułowanej „dodatkowo wyjaśniam:”, lub w przestrzeni obok roty oświadczenia. Jako że odpowiedź „nie wiem” nie została umieszczona na wzorze oświadczenia jako jedna z możliwych odpowiedzi, istnieje ryzyko, iż jej umieszczenie w oświadczeniu lustracyjnym (bez pokreślenia żadnej z odpowiedzi wydrukowanych na wzorze oświadczenia), zostanie potraktowane przez Biuro Lustracyjne IPN jako nie złożenie pełnego oświadczenia, co rodzić może daleko idące konsekwencje, w postaci pozbawienia funkcji publicznej. Podobnie jak w przypadku odpowiedzi negatywnej, odpowiedź „nie wiem” może zostać oceniona przez Prokuratora Biura Lustracyjnego IPN jako budząca wątpliwości co do jej zgodności z prawdą. Ocena Prokuratora dokonywana będzie na podstawie dokumentów zgromadzonych przez IPN. Zatem odpowiedź „nie wiem” nie powinna rodzić dla składającego oświadczenie negatywnych konsekwencji, chyba że dokumenty posiadane przez IPN będą świadczyły o tym, że osoba składająca oświadczenie posiada wiedzę co do zakresu i charakteru swojej współpracy z organami bezpieczeństwa.

Należy dodać, że w przypadku odpowiedzi „nie wiem”, istnieje możliwość podjęcia walki i wygrania sprawy w postępowaniu przed Sądem, choć na obecnym etapie trudno jest przewidzieć, jaką praktykę przyjmą Sądy w tym zakresie. Nie zmienia to jednak faktu, że natychmiastową konsekwencją złożenia oświadczenia o treści „nie wiem” może być stwierdzenie utraty funkcji publicznej.

Jakkolwiek Ustawa Lustracyjna nie wskazuje konsekwencji złożenia oświadczenia potwierdzającego współpracę z organami bezpieczeństwa, wypowiedzi publiczne przedstawicieli władz wskazują na to, że osoby podlegające władzom publicznym, które przyznają się do współpracy z organami bezpieczeństwa mogą być usuwane z pełnionych stanowisk. W takich przypadkach, możliwe będzie dochodzenie np. roszczeń o przywrócenie do pracy w postępowaniu przed Sądem pracy.

Zakres niniejszego opracowania zasadniczo nie obejmuje postępowania związanego z weryfikacją składanych oświadczeń. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do zgodności z prawdą danego oświadczenia, Prokurator Biura Lustracyjnego IPN składa wniosek do Sądu, wszczynający postępowanie lustracyjne. W przypadku wydania prawomocnego orzeczenia przez Sąd, stwierdzającego, że osoba lustrowana złożyła niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, z art. 21e ust. 1 Ustawy Lustracyjnej wynika, że osoba taka straci pełnioną funkcję publiczną (w omawianym przypadku funkcję dyrektora szkoły publicznej lub niepublicznej). Strata stanowiska następuje z mocy prawa z dniem doręczenia orzeczenia Sądu podmiotowi właściwemu w sprawie pozbawienia funkcji i stanowiska dyrektora szkoły.

dla Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka opracował: adwokat Mikołaj Pietrzak
Adwokat Mikołaj Pietrzak, 30 marca 2007

Zobacz też:
Lustracja dyrektorów szkół

Twoja opinia

Nadsyłane opinie są przeznaczone dla redakcji i nie są automatycznie publikowane na stronie. Redakcja zastrzega sobie jednak prawo do zamieszczenia pod artykułem wybranych komentarzy.


Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.
Fundusze EOG Fundacja im. Stefana Batorego Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży
Men amantes Outlet Moncler baratas Comprar clothing Moncler Outlet Espa?a Online Men Moncler Baratas Cheap Tama?o baratas Comprar Moncler Mujeres Ni?os Outlet moncler Tiendas Descuent Cheap Mujer Moncler Chaquetas Oferta Mujeres 69% de Descuento Moncler clothing Mujer Online Ni?os Moncler Tama?o Mujer Espa?a Moncler Outlet 2014 Precios Chaquetas Moncler Baratas Comprar 2014 kids Comprar Moncler Ni?os Hombres Oferta moncler Tiendas kids Tama?o 69% de Descuento Moncler Chaquetas Mujer Chaquetas Hombres Moncler clothing Chaquetas Outlet Espa?a Moncler kids Tama?o Women Moncler Outlet 2014 kids Precios Moncler Baratas Descuent Tama?o Mujer Comprar Moncler Tama?o Precios 69% de Descuento moncler Tiendas 69% de Descuento 2014 Outlet Moncler Chaquetas Hombres amantes Mujer Moncler clothing Outlet Chaquetas Baratos Moncler Precios Hombres Comprar Moncler Outlet Online kids Outlet Moncler Baratas Outlet Cheap amantes Comprar Moncler kids Mujeres Mujer moncler Tiendas Descuent Women Baratos Moncler Chaquetas Men Ni?os Cheap Moncler clothing Comprar Online Outlet Moncler 2014 Outlet Oferta Moncler Outlet Mujeres 69% de Descuento baratas Moncler Baratas Oferta amantes clothing Comprar Moncler baratas Chaquetas Oferta moncler Tiendas Comprar kids Hombres Moncler Chaquetas Online baratas Outlet Moncler clothing Men kids Hombres Moncler amantes Hombres Comprar Moncler Outlet Precios kids Mujer Moncler Baratas Espa?a kids Mujer Comprar Moncler amantes clothing Outlet moncler Tiendas Ni?os Mujer Online Moncler Chaquetas amantes Comprar Men Moncler clothing Tama?o 2014 clothing Moncler Mujer Ni?os baratas Moncler Outlet Baratos 2014 amantes Moncler Baratas kids Chaquetas Espa?a Comprar Moncler Tama?o Comprar 2014 moncler Tiendas 2014 Ni?os amantes Moncler Chaquetas Outlet 69% de Descuento Women Moncler clothing Precios Comprar clothing Moncler Tama?o Mujer Baratos Moncler Outlet Ni?os Mujeres 2014 Moncler Baratas clothing Hombres Espa?a Comprar Moncler Online baratas Espa?a moncler Tiendas Mujeres clothing Cheap Moncler Chaquetas kids baratas Comprar Moncler clothing clothing Oferta Men Moncler Mujer Ni?os Women Moncler Outlet Hombres Precios Espa?a Moncler Baratas Mujer kids Precios Comprar Moncler Oferta Descuent Online moncler Tiendas Baratos Descuent amantes Moncler Chaquetas clothing Men Tama?o Moncler clothing Descuent amantes Hombres Moncler Comprar 2014 baratas Moncler Outlet baratas 69% de Descuento clothing Moncler Baratas Ni?os Women Chaquetas Comprar Moncler Baratos Descuent Mujeres moncler Tiendas Ni?os Tama?o Precios Moncler Chaquetas clothing Tama?o Online Moncler clothing